تیم محتوای پیوان سازه های صنعتی و ساختمانی
امتیاز کاربران

آهن قراضه یا ضایعات آهن چیست؟

آهن قراضه که به عنوان ضایعات آهن و فولاد نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین پسماند‌های فلزی است که ارزش اقتصادی زیادی دارد. چراکه با بازیافت مناسب، می‌توان آن را دوباره به چرخه تولید بازگرداند. امروزه این نوع آهن که به آهن پول‌ساز مشهور است توانسته با تسخیر کردن بازار جهانی، جایگاه ویژه‌ای در بین فلزات به‌دست آورد. همانطور که می‌دانید دایره مصرف انواع مختلف آهن آلات بسیار زیاد است و اگر ضایعات آهن در صنایع مختلف جمع آوری شوند، کوهی از آهن قراضه بدست می‌آید. در ادامه همراه پیوان باشید تا درباره‌ی این نوع آهن، انواع و کاربرد‌های آن اطلاعات بیشتری به‌دست آورید. در سایت مجموعه‌ی پیوان قیمت تمام محصولات فولادی پرکاربرد نظیر قیمت ورق فولادی به صورت روزانه درج می‌شود.

فرآیند تولید آهن قراضه

ضایعات آهن ماده‌ای قابل بازیافت است که در حین تولید محصولات فولادی و آهنی ایجاد می‌شود. به‌علاوه، به محصولات آهنی که به پایان عمر خود رسیده‌اند نیز ضایعات آهن گفته می‌شود. به عبارت دیگر این ماده، اضافات قابلِ بازیافتِ محصولات غیرقابل استفاده‌ای است که در صنایع ساختمانی، خودروسازی، کارخانه، ساختمان‌‌سازی یا مانند آن ایجاد می‌شوند. جالب است بدانید که از آهن قراضه به‌ عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع تامین فلزات در صنایع مختلف استفاده می‌شود. برای این منظور و استفاده مجدد، آهن قراضه را به کارخانجات ذوب آهن برمی‌گردانند تا در کوره آب شده و آماده‌ی تبدیل به محصولات و شمش‌های آهنی شود.

فرآورده چیست؟

در گذشته به گرد و غبار و لجن حاصل از کارخانه‌های تولیدی زباله می‌گفتند؛ اما اکنون به خاطر امکان فشرده‌سازی و استفاده‌ی مجدد از بسیاری از زباله‌ها، به آن‌ها فرآورده می‌گویند. نکته‌ی مهمی که باید به آن توجه کنید، این است که زباله‌های حاصل از این صنایع باعث بروز مشکلات سلامتی و حتی محیط زیستی می‌شوند. از این رو فعالان این عرصه باید به دنبال روش‌های‌ جلوگیری از این مشکلات و مسائل مهم و حیاتی باشند تا در بازیافت آهن قراضه مشکلات کمتری پیش بیاید.

آهن قراضه

تفاوت زائدات و ضایعات آهن

ضایعات موادی هستند که بر اساس استانداردهای تولید محصولات فولادی، معیوب محسوب شده و معمولا آن‌ها را به عنوان آهن قراضه می‌فروشند. ضایعات محصول ممکن است دور ریخته شوند یا به عنوان بخشی از مواد اولیه تولید همان محصول یا سایر محصولات مورد استفاده قرار بگیرند. در مقابل زائدات که به آن‌ها ضایعات مواد اولیه، دور ریز یا دم قیچی (بقایای برش ورق‌های آهنی) هم گفته می‌شود، پسماند مواد اولیه‌ای هستند که برای تولید ورق‌های آهنی به کار می‌روند.

مهم‌ترین ‌تفاوت زائدات با ضایعات این است که امکان استفاده دوباره از زائدات در فرآیند تولید وجود ندارد. به عبارت دیگر ضایعات امکان بازیافت و بازگشت به چرخه تولید را دارند؛ ولی این مسئله در مورد زائدات صدق نمی‌کند. به‌علاوه ضایعات معمولا بعد از ایجاد شدن یا به عنوان پسماند دور ریخته شده یا اینکه بازیافت می‌شوند و برای ساخت یک محصول دیگر یا همان محصول اولیه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

ضایعات تولیدی در کارخانه

کارخانه‌های تولیدکننده آهن به طور مستقیم ضایعات تولید نمی‌کنند، بلکه دورریز‌های کارخانه‌هایی مثل دکل‌سازی، مخزن‌سازی، قطعات‌سازی، خودروسازی، گریتینگ و مشبک سازی که از تولید محصول مورد نظر بر جای می‌ماند، همان ضایعات آهن یا آهن قراضه هستند. معمولاً در بررسی کیفیت قراضه جنس، سایز، دانسیته و میزان ناخالصی مورد بررسی قرار می‌گیرد. ضایعات آهن جزء با ارزش‌ترین و در عین حال بیشترین نوع تولید شده در صنعت هستند؛ زیرا به عنوان خوراک و مواد اولیه کارخانجات ذوب آهن مورد استفاده قرار می‌گیرند.

بیشتر بخوانید: نورد کاری فولاد و نحوه اجرا

ضایعات آهن یا آهن قراضه

انواع آهن قراضه و درجه‌بندی آن‌ها

انواع آهن قراضه بر حسب وزن، قیمت، کیفیت، نوع عناصر به کار رفته در ترکیب آن‌ها و کاربرد، به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند:

ضایعات آهنی درجه یک

در قراضه‌های درجه یک حداقل میزان آهن ۹۷ درصد است و سه درجه باقی را فسفر و گوگرد هرکدام به میزان نیم درصد، مس، کرم و نیکل هر کدام به میزان ۲۰/۰ درصد، مولیبدن ۱/۰ درصد، عناصر مس، نیکل، مولیبدن و کرم در مجموع ۳۵/۰ و سرب و روی و قلع هر کدام به میزان ۰۳/۰ درصد تشکیل می‌دهند.

این ضایعات شامل ریل قطار، شاسی اتوموبیل‌ها، آهن آلات شرکت‌های برقی، لوله‌های سیاه صنعتی، قوطی و پروفیل‌های زنگ نزده، لوازم موتوری سبک و سنگین، ورق‌های روغنی و سیاه رنگ شده، ، سر و ته آبگرمکن‌ها و شوفاژها که بدون رسوب هستند و انواع چرخ دنده‌ها می‌شوند.

ضایعات آهنی درجه دو

این آهن قراضه‌ها در مقایسه با نوع درجه یک، به میزان ۳ درصد آهن کمتری دارند. انواع ضایعات درب و پنجره، میلگرد کلاف شده، ورق‌های گالوانیزه و نیز اتصالات گالوانیزه بدنه دوچرخه و موتور سیکلت، لوله بار گالوانیزه، لوله بار سبک، انواع توری، سیم جوش، تسمه های کلاف شده در دسته‌ی ضایعات درجه دو قرار دارند.

بیشتر بخوانید: کاربرد سنگ آهن در صنعت

ضایعات آهنی درجه سه

حداقل میزان آهن موجود در این قراضه‌ها ۹۲ درصد است که در مقایسه با قراضه‌های درجه یک و دو کمتر بوده و ۸ درصد عناصر باقی مانده را سایر عناصر مانند فسفر، مس، نیکل، سرب، روی و غیره تشکیل می‌دهند. این ضایعات شامل انواع ورق‌های گالوانیزه استفاده شده و رنگ خورده، حلب‌ها، اگزوز‌ها و شلنگ‌های فشار قوی سوخته هستند که در حقیقت حاوی آهن‌ با کمترین میزان کیفیت هستند.

ضایعات آهنی ویژه

این دسته از ضایعات معمولا از محصولاتی که در ساخت مسکن مورد استفاده قرار می‌گیرند و دارای ابعاد و سایز بزرگتری هستند، تولید می‌شوند. ضایعات ویژه شامل ورق سیاه روغنی و بدون زنگ زدگی، انواع پروفیل‌ها از جمله تکه نبشی، سر تیرآهن، انواع میلگرد و چهار پهلوی کوتاه قد، تکه ناودانی، لوله سیاه ضخیم و… است.

بیشتر بخوانید: کاربرد کروم وانادیوم

ضایعات آهنی سوپر ویژه

این آهن قراضه‌ها از محصولاتی مانند ورق روغنی رنگ خورده با ضخامت بالاتر از 1 میلی‌متر، خرده میلگرد، نبشی و ناودانی ایجاد می‌شوند که ارزش بالایی داشته و عمدتا به خط تولید یا خط مواد اولیه باز می‌گردند.

ضایعات گالوانیزه

این نوع از محصولات معمولا از تجهیزات و تولیدات آبرسانی و لوله‌کشی تشکیل شده، دارای روکش گالوانیزه بوده و در برابر زنگ‌زدگی و خوردگی مقاوم هستند. ضایعاتی مثل لوله‌های آب و کانال کولر عمدتا بعد از خرابی و پایان یافتن عمر مفید خود ایجاد می‌شوند و به علت روکش گالوانیزه محدودیت استفاده در صنایع داشته و به همین دلیل در مقایسه با سایر ضایعات هم قیمت کمتری دارند.

ضایعات آهن آلیاژی

اگر قطعه آهنی مورد نظر عناصری مانند نیکل، منگنز، کروم و مولیبدن داشته باشد، به آن آهن آلیاژی گفته می‌شود. این نوع از آهن قراضه‌ها معمولا از تجهیزات شکسته یا برش خورده و مشکل دار تشکیل می‌شوند و با توجه به ترکیبات خود محدودیت استفاده در صنایع مختلف دارند. میل لنگ، چرخ دنده‌ها، کمک فنر، سیم بکسل و… از نمونه‌های این نوع از ضایعات هستند.

ضایعات روغنی آهن

این نوع از مواد از ورق‌هایی ایجاد می‌شوند که دارای ضخامت کمتر از 1 میلی‌متر هستند و در روند تولید دچار نقص و مشکل شده‌اند.

ضایعات ممنوعه

این دسته از محصولات و تجهیزات آهنی بسیار حساس بوده و خرید و فروش و استفاده از آن‌ها هم باید زیر نظر مراجع قانونی صورت پذیرد. این ضایعات به بازار عرضه نمی‌شوند و در صورت ورود هم غیر قانونی هستند. از جمله این موارد می‌توان به ادوات و تجهیزات جنگی و قلم جوش اشاره کرد.

قراضه‌های برگشتی واحدهای صنعتی (قراضه نو)

قراضه‌های نو آهن‌آلاتی جدید و فاقد زنگ‌زدگی هستند که در فرآیند تولید فولاد خام یا مقاطع فولادی مختلف در کارخانه‌ها تولید می‌شوند.

قراضه  آهن کهنه

این قراضه‌ها در زمان مصرف و استفاده از محصولات فولادی مختلف ایجاد می‌شوند.

قراضه‌های مخلوط

با جمع‌آوری مخلوطی از قراضه‌های مختلف می‌توان به آهن قراضه مخلوط دست پیدا کرد.

قراضه‌های بسته

برای کم کردن حجم ظاهری و آسان‌تر کردن فرآیند جابه‌جایی و حمل گروهی از آهن قراضه‌های سنگین با وزن بالا، این محصولات را بسته‌بندی می‌کنند؛ به همین دلیل به آن‌ها قراضه‌های بسته می‌گویند.

قراضه‌های سبک بار

دسته‌ای از قراضه‌های آهن هستند که وزن آن‌ها بین ۰.۵ تا ۰.۸ تن متغیر است.

قراضه‌های متوسط بار

دسته‌ای از قراضه‌های آهن هستند که وزن آن‌ها بین ۰.۸ تا ۱ تن متغیر است.

قراضه‌های سنگین بار

دسته‌ای از قراضه‌های آهن که وزن آن‌ها از ۱ تن بیشتر است، در این گروه قرار می‌گیرند.

قراضه آهن فله

دسته‌ای از قراضه‌های آهن که در حجم زیاد، بدون جداسازی و انجام عملیات خاصی بر روی آن‌ها به فروش می‌رسند. قراضه‌ آهن فله معمولاً ناخالصی بالا و قیمت پایین‌تری در مقایسه با انواع قراضه‌های خرد‌شده دارد.

آهن قراضه کیلویی

این نوع آهن قراضه که برای بازگشت به چرخه مصرف وارد فرآیند بازیافت می‌شود، کاربرد زیادی در صنایع مختلف داشته و از آن برای تولید قطعات و کالاهای مختلف استفاده می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: با خزش آشنا شوید

آهن قراضه

ترکیب شیمیایی آهن قراضه

عناصری را كه همراه با آهن قراضه وارد فولاد مي‌شوند، می‌توان از لحاظ تاثير بر كيفيت فولاد به دو دسته عناصر و مواد مفيد و مواد غير مفيد و مضر تقسيم كرد. عناصر غير مفيد عبارت‌اند از مواد يا آلياژهای نامطلوبی که در تركيب قراضه قرار دارند. برخی از این عناصر قابل جداكردن از فولاد مذاب نيستند و برخی دیگر را می‌توان در طول روند فولادسازی جدا كرد.

از طرف دیگر عناصر مفيد شامل برخي از عناصر آلياژی همراه آهن قراضه مانند كروم، نيكل، موليبدن و … هستند که براي توليد فولادهای آلياژی مفيد است. موادی مانند مس، قلع، نيكل و موليبدن كه در فولاد حل شده و از آن جدا نمي‌شوند، به راحتی با اكسيژن تركيب نشده و از فولاد مذاب خارج نمی‌شوند.

در صورتی كه مقدار هر يك از اين عناصر از حد مجاز تعيين شده براي محصول تجاوز كند، بايستی با افزودن قراضه تميز يا آهن اسفنجي، ذوب را رقيق كرد يا پس از تخليه ذوب كوره مقداری از ذوب پاتيل ديگر را به آن افزود و به اين طريق آن را اصلاح نمود.

بیشتر بخوانید: انواع فسفر برنز و جدول استاندارد وزنی آن

کاربرد آهن قراضه

استفاده از این مواد بر اساس دسته‌بندی آن‌ها متفاوت است که ما در اینجا به مهم‌ترین موارد کاربرد اشاره خواهیم کرد:

  • اولین و مهم‌ترین استفاده موارد ذکر شده در صنعت فولاد‌سازی است که از آن‌ها برای تولید موادی نظیر فولاد مقاوم در برابر خش و ساییدگی که دارای استحکام بالایی است، استفاده می‌شود.
  • در برخی از کشور‌ها از ضایعات آهن به صورت آب شده یا به همان شکل در ساخت انواع تندیس و مجسمه‌ها استفاده می‌شود. اگرچه این موارد محدود و کم هستند؛ ولی باز هم درصدی از این موارد را به خود اختصاص می‌دهند.
  • این تجهیزات و مواد تحت شرایط خاص و اولویت‌بندی، با توجه به ترکیب و آلیاژهای خود در صنایعی مانند خودروسازی، جاده‌سازی، احداث پل و همچنین تولید هواپیما مورد استفاده قرار می‌گیرند.
  • استفاده از این ضایعات در ساخت میز، صندلی، تخت و سایر وسایل خانه نیز رایج است؛ ولی نوع و آلیاژ استفاده شده در این پسماند‌ها مهم است و معمولا این وسایل در مقایسه با سایر وسایل تولیدی ارزان‌تر هستند.

بیشتر بخوانید: آشنایی با ریخته گری شمش

بازیافت ضایعات آهن یا آهن قراضه

برخی از کسب و کارها به‌طور مستقیم انواع آهن قراضه را جمع‌آوری کرده و از مردم یا صنایع می‌خرند. سپس حجم عظیم قراضه‌هایی که جمع‌آوری شده را با ماشین آلات جداسازی انواع ضایعات، از هم تفکیک کرده و دسته‌بندی می‌کنند. در مرحله‌ی بعد این ضایعات بر حسب میزان آهن، چگالی و ابعاد درجه‌بندی می‌شوند. بعد از درجه‌بندی، قراضه‌های انواع فلزات را به دست کارخانه‌های ذوب و بازیافت می‌رسانند.

این کارخانه‌ها قطعات ضایعاتی را بر مبنای جنس و متریال‌های موجود در آن‌ها وارد کوره‌های ذوب کرده و آن‌ها را با دمای بسیار بالایی ذوب می‌کنند. ذوب این فلزات یکی از سخت‌ترین مراحل بازیافت قراضه‌های آهن است؛ به همین دلیل افرادی که در این مرحله فعالیت می‌کنند، معمولاً درآمدهایی بالایی دارند.

در مرحله‌ی بعد برای اطمینان از حذف تمامی آلودگی‌ها و رسیدن به محصولی پاک و خالص، ذوب را تصفیه می‌کنند. در آخر و بعد از تصفیه، محصول منجمد شده و آماده‌ی مرحله‌ی بعد می‌شود. در آخرین مرحله فلزات فرآوری شده به کارخانه‌های تولیدی فرستاده شده و برای ساخت محصولات مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. این کار به پیشرفت اقتصاد کشور و حفظ منابع طبیعی یا معادن سنگ فلزات کمک شایانی می‌کند.

معایب کاربرد و استفاده از آهن قراضه

معایب استفاده از آهن قراضه چیست؟ ضایعات آهنی به دلایل مختلفی می‌توانند برای سلامت انسان‌ها و محیط زیست خطرناک باشند. یکی از این دلایل وجود فلزات با خواص رادیواکتیو است که موجب آسیب‌های زیست محیطی و صدمه به جان انسان‌ها می‌شود. علاوه بر این، برخی مواد سمی مانند آزبست، بریلیوم، کادمیوم و جیوه موجود در فلزات ممکن است سلامت افراد و محیط پیرامون آن‌ها را به خطر بیندازد. یکی دیگر از معایب آهن قراضه، خطراتی جانی است که ممکن است برای کارکنان انبارهای ضایعات رخ دهد. انبار‌ها و کارگاه‌های ضایعات آهن به دلیل وجود اشیای سنگین و برنده فلزی می‌توانند حادثه ساز باشند.

برای مطالعه بیشتر: فلز ورشو چیست؟

آهن قراضه

مزایای کاربرد و استفاده از آهن قراضه

طبق آمار استفاده از آهن بازیافتی به جای آهن خام می‌تواند تاثیر مثبتی بر حفظ سلامت محیط زیست داشته باشد. سایر فواید استفاده از آهن قراضه به شرح زیر است:

  • 1115 کیلوگرم صرفه جویی در مصرف آهن در هر تن فولاد
  • 625  کیلوگرم صرفه‌جویی در زغال سنگ در هر تن فولاد
  • حفظ 53 کیلوگرم سنگ آهک در هر تن فولاد
  • 70  درصد صرفه‌جویی در انرژی
  • 90  درصد صرفه‌جویی در استفاده از مواد خام
  • 86  درصد آلودگی کمتر هوا
  • 40  درصد صرفه‌جویی در منابع آب
  • 76  درصد کاهش آلودگی منابع آب
  • 97  درصد صرفه‌جویی در منابع

بیشتر بخوانید: آنیل فلز

آیا تیرآهن ساخته شده از ضایعات ارزان‌تر است؟

بعد از آشنایی با انواع ضایعات آهن و معایب و مزایای استفاده آن حالا این سوالات پیش می‌آید که مقاطع و محصولات فولادی ساخته‌شده از آهن قراضه ارزان‌تر است و چه کیفیتی دارد؟ در ادامه به این موضوع خواهیم پرداخت. هزینه‎های پایین‎تر تولید باعث می‌شود که تیرآهن تولیدشده به این روش قیمت پایین‌تری در مقایسه با سایر تیرآهن‌ها داشته باشد. اما آیا تیرآهنی که از قراضه ساخته شده باشد، کیفیت پایین‌تری دارد؟ خیر؛ به دلیل اینکه قراضه‌های آهن در زمان تولید مجدداً فرآوری می‌شوند. تیر‌آهن‌های ساخته شده به این روش کیفیت مناسبی دارند.

قیمت قراضه در ایران و جهان

آهن قراضه یکی از سرمایه‌های ملی مهم کشورهای مختلف است که به‌صورت گسترده در ساخت قطعات و وسایل مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. این محصول باعث شده بازار کشورهای در حال توسعه از جمله ایران با رونق چشمگیری مواجه شوند.

میزان تولید ضایعات آهن در ایران در سال‌های اخیر بین ۱.۵ تا ۲.۵ میلیون تن متغیر بوده که بسیار کمتر از نیاز صنایع داخلی کشور به این محصول است. قیمت آهن قراضه در بازار به عوامل مختلفی بستگی دارد که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به نوع و درجه خلوص محصول اشاره کرد. به‌علاوه عوامل مختلف دیگری همچون نحوه‌ی درجه‌بندی و تغییر قیمت ارز و دلار هم می‌تواند به صورت مستقیم بر قیمت نهایی قراضه آهن اثر بگذارد.

خرید و فروش قراضه آهن در ایران و جهان

صنایع داخلی کشورهای مختلف عمدتاً با کمبود آهن قراضه مواجه هستند؛ بنابراین صادرات این محصول در بسیاری از کشورها ممنوع شده است. بر اساس آمارهای موجود میزان تجارت جهانی این محصول در سال ۲۰۱۸ بیشتر از ۱۵۰ میلیون تن بوده و کشورهای انگلیس، آلمان، برزیل و آمریکا با ایجاد زیرساخت‌های مناسب توانستند حدود ۵۰ درصد از صادرات این محصول در سراسر دنیا را به خود اختصاص دهند.

در کشور ما کمبود آهن قراضه مشکلات مختلفی را برای صنایع ایجاد کرده است. به دلیل افزایش نرخ دلار وارد کردن این محصول و فروش آن برای بسیاری از فعالان حوزه صرفه‌ی اقتصادی ندارد. علاوه بر این مسئله، پایین بودن تعرفه باعث شده بعضی از افراد قراضه‌های موجود را به سایر کشورها صادر کنند؛ که نتیجه‌ی آن ایجاد ضررهای جبران‌ناپذیر برای اقتصاد کشور است.

بیشتر بخوانید: انواع مختلف شمش فولادی

سخن پایانی

صنعت آهن قراضه به خاطر قابلیت بازیافت ‌و کاربردهای فراوان در مصارف خانگی، صنایع و بسته‌ بندی، پول‌‌ساز است؛ همچنین در ایران بازار خوبی دارد. ما در این مقاله از پیوان تلاش کردیم تا به کامل به توضیح کاربرد‌ها و انواع ضایعات آهن بپردازیم. شما می‌توانید پرسش‌های خود پیرامون خرید آهن قراضه را از طریق شماره ۴۵۱۷۱ با کارشناسان ما در میان بگذارید.

نظرات

در حال بارگزاری...