تفاوت میلگرد و مفتول در چیست؟ (11 تفاوت اصلی که باید بدانید)

در صنعت ساخت‌و‌ساز، استفاده از مواد مختلف با ویژگی‌ها و کاربردهای منحصربه‌فرد از اهمیت بالایی برخوردار است. میلگرد و مفتول دو نوع از این مواد هستند که هر کدام نقش ویژه‌ای در پروژه‌های عمرانی ایفا می‌کنند. میلگردها به عنوان عناصر تقویتی اصلی در سازه‌های بتنی به کار می‌روند و با افزایش استحکام و مقاومت، پایداری سازه را تضمین می‌کنند. در مقابل، مفتول به دلیل ویژگی‌های انعطاف‌پذیری بالا، در کارهای مختلف ساختمانی کاربرد دارد. در این مقاله از پیوان، به بررسی دقیق تفاوت میلگرد و مفتول از جنبه‌های مختلف نظیر ویژگی‌های فنی، کاربردها هر یک خواهیم پرداخت تا اهمیت و نقش هر کدام به وضوح مشخص شود.

جدول مقایسه میلگرد و مفتول

تفاوت میلگرد و مفتول در ویژگی‌های فیزیکی، روش تولید و کاربرد آن‌ها باعث شده هر کدام نقش متفاوتی در صنعت ساختمان و فلزکاری داشته باشند. میلگرد بیشتر برای استحکام سازه‌های بتنی به کار می‌رود، در حالی‌که مفتول در صنایع سبک و تولیدات فلزی ظریف کاربرد دارد. جدول زیر مهم‌ترین تفاوت‌های این دو محصول را به‌صورت خلاصه نشان می‌دهد:

تعرف میلگرد

میلگرد یا آرماتور، یکی از اجزای اساسی در ساخت‌وسازهای بتنی است. این محصول فولادی برای افزایش استحکام و مقاومت سازه‌های بتنی استفاده می‌شود.

میلگردها معمولاً به صورت شاخه‌های بلند یا کلاف‌های پیچیده تولید می‌شوند. سازندگان میلگردها آن‌ها را از فولاد می‌سازند. بتن مقاومت فشاری بالایی دارد، اما مقاومت کششی آن پایین است. بنابراین، میلگردها در داخل بتن قرار می‌گیرند تا این نقص را جبران کنند. ترکیب بتن و میلگرد به بتن مسلح معروف است و موجب افزایش مقاومت و دوام سازه‌ها می‌شود. یکی از انواع میلگردها، میلگرد آجدار است. این نوع میلگرد گیرایی بیشتری با بتن دارد و از لغزش آن در داخل بتن جلوگیری می‌کند. آج‌ها همچنین به توزیع یکنواخت‌تر تنش‌ها کمک می‌کنند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد میلگرد کلیک کنید.

انواع میلگرد

میلگردها از نظر جنس و ترکیب شیمیایی به چند نوع مختلف تقسیم می‌شوند که هرکدام ویژگی‌ها و کاربردهای خاصی دارند:

میلگرد فولادی (Steel Rebar): رایج‌ترین نوع میلگرد است که از فولاد کربنی ساخته می‌شود. استحکام کششی بالایی دارد و برای افزایش مقاومت کششی بتن استفاده می‌شود. بسته به میزان کربن، در سه گرید A1، A2 و A3 (یا در برخی استانداردها A4) تولید می‌شود.

 میلگرد استنلس استیل (Stainless Steel Rebar): این نوع میلگرد در برابر زنگ‌زدگی و خوردگی بسیار مقاوم است. بیشتر در سازه‌های دریایی، پل‌ها و مناطق مرطوب یا در تماس با مواد شیمیایی استفاده می‌شود. قیمت بالاتری نسبت به میلگرد معمولی دارد، اما دوام طولانی‌تری فراهم می‌کند.

 میلگرد گالوانیزه (Galvanized Rebar): سطح این میلگرد با روی (Zn) پوشانده می‌شود تا از زنگ‌زدگی محافظت شود. در مناطقی که رطوبت یا نمک بالاست (مثل شمال کشور)، گزینه‌ی مناسبی محسوب می‌شود.

 میلگرد اپوکسی‌پوشش‌دار (Epoxy-Coated Rebar): میلگرد فولادی معمولی است که با لایه‌ای از اپوکسی پوشیده می‌شود. در برابر خوردگی مقاومت خوبی دارد اما اگر پوشش آسیب ببیند، عملکردش کاهش می‌یابد. معمولاً در پروژه‌های عمرانی بزرگ مثل پل‌ها یا اسکله‌ها استفاده می‌شود.

 میلگرد فایبرگلاس یا GFRP -Glass Fiber Reinforced Polymer: جنس این میلگرد از الیاف شیشه و رزین پلیمری است و وزن بسیار سبک و مقاومت بالایی در برابر زنگ‌زدگی دارد. برای سازه‌هایی که در تماس مستقیم با آب یا مواد شیمیایی هستند (مثل استخر یا تصفیه‌خانه) کاربرد دارد.

کامپوزیتی CFRP -Carbon Fiber Reinforced Polymer: ساخته‌شده از الیاف کربن و رزین اپوکسی است. استحکام بسیار زیاد و وزن بسیار کمی دارد، اما قیمت بالای آن باعث شده استفاده‌اش محدود به پروژه‌های خاص (مثل سازه‌های فضایی یا نظامی) شود.

تعریف مفتول

مفتول یک نوع سیم فلزی است. این مفتول از مواد مختلفی مانند فولاد، مس و آلومینیوم ساخته می‌شود. این سیم‌ها به دلیل قطر کم و انعطاف‌پذیری بالا، در صنایع مختلف کاربرد دارند. ویژگی بارز مفتول، انعطاف‌پذیری آن است. این ویژگی به کارگران امکان می‌دهد که مفتول‌ها را بدون شکستن خم یا پیچ دهند. مفتول‌ها در قطرهای مختلف تولید می‌شوند و در پروژه‌های بتنی برای ثابت نگه داشتن میلگردها هنگام بتن‌ریزی به کار می‌روند. این سیم‌ها علاوه‌بر پروژه‌های ساختمانی، در ساخت قطعات کوچک، نرده‌ها و شبکه‌های تقویتی نیز کاربرد دارند. برای کسب اطلاعات در مورد مس کلیک کنید.

تفاوت میلگرد و مفتول

تفاوت میلگرد و مفتول در ضخامت، شکل، استحکام و استفاده‌های آن‌ها به وضوح قابل مشاهده است. میلگردها معمولاً برای تقویت بتن و سازه‌های بتنی استفاده می‌شوند و نقش حیاتی در افزایش استحکام سازه‌ها دارند.

در مقابل، مفتول‌ها در صنایع مختلف به کار می‌روند. این مفتول‌ها برای بستن قطعات، ایجاد اتصالات موقت و حتی در سیم‌کشی استفاده می‌شوند. تفاوت‌های اساسی این دو محصول بر اساس ویژگی‌های مکانیکی و کاربردی آن‌هاست. در ادامه، به بررسی تفاوت میلگرد و مفتول در جنبه‌های مختلف می‌پردازیم:

• مقاومت در برابر خم شدگی

یکی از تفاوت‌های بارز میلگرد و مفتول، مقاومت در برابر خم شدگی است. میلگردها به دلیل ضخامت و استحکام بالای خود در برابر خم‌شدن مقاومت زیادی دارند. این ویژگی باعث می‌شود میلگردها برای تقویت سازه‌های بتنی که نیاز به تحمل بارهای سنگین دارند، مناسب‌تر باشند. در حالی که مفتول‌ها به دلیل قطر کم و انعطاف‌پذیری بالا، به راحتی خم می‌شوند و در ساخت اتصالات موقت یا کارهای دکوراتیو کاربرد دارند. این ویژگی‌های مختلف در دو محصول نشان‌دهنده تفاوت‌های اصلی در کاربردهای آن‌هاست.

• محل قرار گیری مفتول و میلگرد

میلگردها معمولاً در داخل بتن به عنوان تقویت‌کننده قرار می‌گیرند. این قطعات فولادی در ستون‌ها، تیرها، دیوارهای بتنی و فوندانسیون‌ها قرار می‌گیرند. این قطعات به سازه‌ها استحکام بیشتری می‌دهند. در حالی که مفتول‌ها برای بستن و نگهداری قطعات مختلف استفاده می‌شوند. مفتول‌ها برای اتصال میلگردها به یکدیگر نیز به کار می‌روند. به عبارت دیگر، میلگردها جزو اجزای اصلی سازه‌های بتنی هستند، اما مفتول‌ها بیشتر در فرایند ساخت و اتصال به کار می‌روند.

• هزینه تولید و نصب

هزینه تولید و نصب میلگردها معمولاً بالاتر از مفتول‌هاست. این تفاوت ناشی از ضخامت و استحکام بالای میلگردها است. میلگردها برای تحمل بارهای سنگین و استفاده در سازه‌های بتنی ساخته می‌شوند و بنابراین هزینه تولید و نصب آن‌ها بیشتر است. از طرفی، مفتول‌ها به دلیل قطر کم و انعطاف‌پذیری بیشتر، هزینه تولید و نصب کمتری دارند. جهت استعلام قیمت آرماتور  کلیک کنید.

• انعطاف‌پذیری در تفاوت میلگرد و مفتول

مفتول‌ها از نظر انعطاف‌پذیری نسبت به میلگردها برتری دارند. این ویژگی به مفتول‌ها امکان می‌دهد که به راحتی خم شوند یا پیچیده شوند. مفتول‌ها بدون شکستگی خم می‌شوند یا پیچیده می‌شوند. همچنین این ویژگی باعث می‌شود که مفتول‌ها برای پروژه‌هایی که نیاز به اتصالات انعطاف‌پذیر دارند، گزینه مناسبی باشند. میلگردها به دلیل ضخامت بالا، انعطاف‌پذیری کمی دارند و بیشتر برای ساختارهای ثابت و مقاوم استفاده می‌شوند.

• میزان استحکام

میلگردها به دلیل مواد و ساختار خاص خود، استحکام بسیار بالاتری نسبت به مفتول‌ها دارند. این ویژگی به میلگردها این امکان را می‌دهد که فشار و کشش زیادی را تحمل کنند. به همین دلیل میلگردها در پروژه‌های بتنی، به ویژه در ستون‌ها و تیرهای بتنی به کار می‌روند. در مقابل، مفتول‌ها به دلیل قطر کم و مقاومت پایین‌تر، برای سازه‌هایی که نیاز به استحکام بالا ندارند استفاده می‌شوند. در نتیجه، تفاوت میلگرد و مفتول در میزان استحکام به وضوح در انتخاب کاربردهای مختلف نمایان می‌شود.

• کاربرد

تفاوت میلگرد و مفتول در کاربرد بسیار چشمگیر است. میلگرد عمدتاً در سازه‌های بتنی برای افزایش مقاومت کششی بتن استفاده می‌شود و یکی از اجزای اصلی اسکلت ساختمان است. در مقابل، مفتول در صنایع سبک‌تر مانند تولید توری، سیم خاردار، فنر، سیم جوش و حتی صنایع دستی کاربرد دارد. در واقع، میلگرد بیشتر برای استحکام سازه‌های سنگین به کار می‌رود، در حالی که مفتول برای ساخت محصولات انعطاف‌پذیر و ظریف استفاده می‌شود.

• روش تولید

تفاوت مفتول و میلگرد در روش تولید به مراحل نورد و کشش فلز مربوط می‌شود. میلگرد معمولاً با فرآیند نورد گرم از شمش فولادی در دمای بالا تولید می‌شود تا شکل استوانه‌ای و آج‌دار پیدا کند. اما مفتول از کشش سرد میلگردهای نازک‌تر در قالب‌های مخصوص ساخته می‌شود که قطر آن را کاهش و طولش را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، سطح مفتول صاف‌تر و یکنواخت‌تر از میلگرد است و انعطاف‌پذیری بیشتری دارد.

• استحکام نقطه جوش

در زمینه استحکام نقطه جوش، فرق میلگرد و مفتول در میزان مقاومت حرارتی و ساختار مولکولی مشخص می‌شود. میلگرد به دلیل قطر بیشتر و جنس فولادی فشرده، هنگام جوشکاری مقاومت بالایی دارد و اتصال محکمی ایجاد می‌کند. اما مفتول‌ها، به‌خصوص انواع نازک‌ترشان، در برابر حرارت نقطه‌ای حساس‌ترند و ممکن است در اثر حرارت زیاد دچار تغییر شکل یا کاهش استحکام شوند. این تفاوت میلگرد و مفتول باعث می‌شود میلگرد برای جوشکاری‌های سنگین مناسب‌تر باشد.

• تفاوت در ابعاد

میلگردها معمولاً با قطرهایی از ۸ تا ۴۰ میلی‌متر تولید می‌شوند و طول آن‌ها به‌صورت شاخه‌های ۱۲ متری یا کلاف عرضه می‌شود. در مقابل، مفتول‌ها قطر بسیار کمتری دارند (اغلب بین ۱ تا ۶ میلی‌متر) و اغلب به شکل کلاف‌های بزرگ و قابل پیچیدن ارائه می‌شوند. این اختلاف ابعاد نشان‌دهنده تفاوت در کاربرد و نوع مصرف هر یک است.

• تفاوت در شکل ظاهری

از نظر ظاهری، تفاوت مفتول و میلگرد در نوع سطح و ساختار فیزیکی کاملاً مشهود است. میلگرد معمولاً سطحی آج‌دار یا ساده دارد و قطر آن بیشتر است، در حالی که مفتول سطحی صاف و براق دارد و قطر بسیار کمتری دارد. همچنین میلگرد به شکل شاخه‌های صاف و بلند عرضه می‌شود، اما مفتول در حالت کلافی و قابل پیچش تولید می‌گردد.

• تفاوت در قیمت

تفاوت میلگرد و مفتول در قیمت، ناشی از مواد اولیه، روش تولید و میزان مصرف در صنایع مختلف است. به‌طور کلی، میلگرد گران‌تر از مفتول است زیرا ضخیم‌تر بوده، فولاد بیشتری مصرف می‌کند و در پروژه‌های سنگین عمرانی به کار می‌رود. در مقابل، مفتول ارزان‌تر است و به دلیل تولید در حجم بالا و کاربرد در صنایع سبک‌تر، قیمت تمام‌شده‌ی پایین‌تری دارد. این تفاوت میلگرد و مفتول باعث می‌شود هر کدام در بازار هدف خاص خود عرضه شوند.

جمع بندی مقاله تفاوت میلگرد و مفتول

در این مقاله به بررسی تفاوت میلگرد و مفتول پرداخته‌ایم. میلگردها به‌عنوان اجزای تقویتی اصلی در سازه‌های بتنی به‌کار می‌روند و مقاومت کششی بالایی دارند. مفتول‌ها به دلیل انعطاف‌پذیری و سهولت استفاده، در بستن و محکم کردن میلگردها کاربرد دارند. تفاوت‌ میلگرد و مفتول در شکل، اندازه و کاربرد آن‌ها نهفته است. میلگردها ضخیم‌تر و مقاوم‌ترند، در حالی‌که مفتول‌ها نازک‌تر و انعطاف‌پذیرتر هستند. 

• تفاوت اصلی میلگرد و مفتول چیست؟

  میلگردها ضخیم‌تر و مقاوم‌تر هستند و در سازه‌های بتنی برای تقویت استفاده می‌شوند، در حالی که مفتول‌ها نازک‌تر و انعطاف‌پذیرترند و بیشتر برای بستن و محکم کردن میلگردها به‌کار می‌روند.

• آیا می‌توان از مفتول به‌جای میلگرد استفاده کرد؟

  خیر، مفتول‌ها برای کاربردهای سبک‌تر طراحی شده‌اند و نمی‌توانند همانند میلگردها بارهای سنگین را تحمل کنند.